Tünel açma makinesi (TBM)
Tünel açma makinesi, tüneli dönen bir kesici kafayla kazarken arkasından tünel kaplamasını da kuran makinedir. Bu sayfada TBM türlerini, zemine göre seçimi ve ARM'ın yerli olarak ürettiği makineleri bulabilirsiniz.
TBM nedir, nasıl çalışır?
TBM (Tunnel Boring Machine) kazı, pasa taşıma ve tünel kaplamasını tek bir sürekli döngüde yapar. Kesici kafa dönerken aynayı kazar, kazılan malzeme (pasa) makinenin içinden geriye taşınır. Makine bir halka (ring) uzunluğu ilerleyince itme silindirleri geri çekilir, segment erektörü prekast beton segmentlerle yeni halkayı kurar ve döngü yeniden başlar.
Disk keskiler ve kazıyıcılarla aynayı kazar. Zemin tipine göre donatılır.
Kesici kafayı döndürür; ana rulman ve sızdırmazlık sistemi makinenin kalbidir.
Kazılan boşlukta ekibi ve ekipmanı korur; kuyruk kısmında segment halkası kurulur.
Kurulan son segment halkasına basarak makineyi ileri iter.
Prekast beton segmentleri yerleştirerek tünel kaplamasını (ring) oluşturur.
Enerji, hidrolik, enjeksiyon, havalandırma ve pasa taşıma ekipmanını taşır.
Tünel açma makinesi çeşitleri ve zemine göre seçim
Makineyi zemin seçer. Yanlış tip seçimi; ayna kaybına, yüzey oturmasına ve uzun duruşlara yol açabilir.
| Makine tipi | Uygun zemin | Aynayı nasıl destekler |
|---|---|---|
| EPB (Toprak basınç dengeli) TBM | Kil, silt, ince kum; yumuşak ve kohezyonlu zemin | Kazılan zemin, basınç odasında şartlandırılarak aynayı destekler; pasa helezon konveyörle alınır. |
| Slurry (Bentonit / çamur dengeli) TBM | Geçirimli kum, çakıl; yüksek yeraltı suyu | Ayna bentonit süspansiyonuyla desteklenir; pasa boru hattıyla yüzeydeki ayrıştırma tesisine pompalanır. |
| Hibrit (karma zemin) TBM | Aynı güzergâhta yumuşak zemin ve kaya | EPB ve açık/slurry modları arasında geçiş yapılabilir; kesici kafa her iki zemine göre donatılır. |
| Gripper (açık) TBM | Sağlam, kendini taşıyabilen kaya | Makine, tünel duvarına bastırılan gripper pabuçlarından tepki alarak ilerler; segment şart değildir. |
| Mikrotünel / boru itme makinesi | Küçük çaplı altyapı hatları (atıksu, su, enerji) | Makine ve arkasındaki borular, başlangıç şaftındaki hidrolik silindirlerle zemine itilir. |
ARM'ın ürettiği tünel açma makineleri
Tüm makinelerin teknik özellikleri ürün sayfalarında yer alır.
Yerli TBM üretimi
ARM, Türkiye'nin ilk yerli TBM'i olan ARM-EPB3250'yi %96,5 yerlilik oranıyla üretti. Makine Zeytinburnu içme suyu tüneli projesinde çalıştı ve kazıyı tamamladı. ARM; TBM üretiminin yanında Herrenknecht, Robbins, Lovat ve Lovsuns gibi markaların makinelerinde revizyon ve ana tahrik (main drive) imalatı da yaptı. ARM-EPB3250 projesini inceleyin.
Yeni TBM mi, revizyon mu?
Elinizde uygun bir makine varsa fabrika revizyonu, sıfır TBM'e göre tipik olarak %50–65 daha düşük ilk yatırımla sahaya inmenizi sağlar. Çap veya zemin farklıysa kalkan ve kesici kafa dönüşümü yapılabilir. Karşılaştırmayı inceleyin veya revizyon hizmetimize bakın.
Sık sorulan sorular
Tünel açma makinesi (TBM) nedir?
TBM (Tunnel Boring Machine), tüneli dönen bir kesici kafayla kazıp aynı anda tünel kaplamasını kuran makinedir. Kazı, pasa taşıma ve segment montajı tek makinede sürekli bir döngüyle yapılır.
Hangi zeminde hangi TBM kullanılır?
Kil ve silt gibi yumuşak zeminlerde genellikle EPB, geçirimli ve suya doygun kum-çakılda slurry, sağlam kayada gripper, aynı güzergâhta hem zemin hem kaya varsa hibrit TBM tercih edilir. Küçük çaplı altyapı hatlarında mikrotünel ve boru itme makineleri kullanılır.
Türkiye'de TBM üretiliyor mu?
Evet. ARM Tünel Teknolojileri, Türkiye'nin ilk yerli TBM'i olan ARM-EPB3250'yi %96,5 yerlilik oranıyla üretti; makine Zeytinburnu içme suyu tüneli projesinde çalıştı. ARM ayrıca 2006'dan bu yana boru itme makineleri üretiyor.
TBM revizyonu mu, sıfır TBM mi?
Uygun bir makine varsa fabrika revizyonu, sıfır TBM'e göre tipik olarak %50–65 daha düşük ilk yatırım ve daha kısa sürede sahaya iniş sağlar. Çap veya zemin farklıysa dönüşüm, uzun hatlarda ya da şartname gerektiriyorsa sıfır makine tercih edilir.
TBM'i satın almak yerine işletme hizmeti alınabilir mi?
Evet. ARM, TBM'in kurulumundan kazıya, segment montajından sökümüne kadar makineyi kendi ekibiyle işletme hizmeti de verir.