Kaplama Kalıp Sistemleri
Son kaplama betonunun geometrik kusursuzluğu artık vinç ve el emeğine değil, PLC reçeteli hidrolik kalıp mimarisine bağlı. Tünelde kendi kendine yürüyen jumbo kalıp arabası, şaftta kendinden tırmanan hidrolik kalıp — birbirinin varyantı değil, iki ayrı ürün.
Ortak Otomasyon Platformu
Tünel kaplama arabası ve şaft kalıbı iki ayrı ürün olsa da, ikisini de aynı PLC disiplini yönetir: otomatik ilerleme, lazerle kendi kendini kurma, basınç korumalı döküm, dijital olgunluk takibi ve otomatik söküm.
Kalıbın operatör inisiyatifinden bağımsız olarak reçete tabanlı PLC kontrolüyle çalışması: Otomatik İlerleme → Lazerle Kendi Kendini Kurma → Basınç Korumalı Beton Dökümü → Dijital Olgunluk (Maturity) Takibi → Otomatik Kalıp Kapatma → Sıradaki Alana İlerleme.
Siemens S7-1500 PLC ve dokunmatik HMI panel üzerinden yönetilen çevrim reçetesi, tünel ve şaftta insan gücü yorgunluğunu ve operatör kaynaklı geometri sapmalarını sıfıra indirir. Kalıp kabuğundaki piezorezistif taze beton basınç sensörleri aşırı yüklenmeyi önler; priz sensörleri betonun hidratasyon ısısını analiz ederek erken söküm güvenliğini garanti eder.
Kalıp kabuğu; tepe enjeksiyon valfleri, hidrolik sürgülü pencereler, otonom beton dağıtıcı bomlar ve püskürtme robotu arayüzleriyle tam haberleşmeli bir altyapıya sahiptir.
Taze beton tünel kemerinde tepe noktasına ulaştığında seviye radarları ve basınç kilitleri akışı otomatik dengeler. Kemer tepesinde hava cebi kalmasını engelleyen otomatik tahliye valfleri ve yüksek frekanslı senkron kalıp vibratörleri sayesinde peteklenmesiz, monolitik ve yüksek yoğunluklu nihai tünel kabuğu elde edilir.
Bölüm 1 · Tünel Son Kaplama
Yarı Otonom Tünel Son Kaplama Arabası (Jumbo)
Kazı ve su yalıtım membranının ardından devreye giren, ray üzerinde veya tekerlekli elektro-hidrolik bojilerle yürüyen kalıp arabası; PLC programlaması sayesinde bir sonraki anroşmana kendiliğinden ilerler, dikey ve yanal silindirlerle tünel eksenine milimetrik oturarak kendi kendini kurar.
6.1–12.1 m standart blok boylarında, dikey kaldırma silindirleri (Ø160 mm, ~400 mm strok) ve yanal açma silindirleri (Ø90 mm, ~730 mm strok) kabuk açısını tünel kurpuna göre optimize eder. Sıralı hidrolik pencereler ve tepe portları beton pompasıyla entegre çalışır; priz süresi ve gerekli soyulma mukavemeti sağlandığında kalıp otomatik olarak büzülüp kapanır (stripping) ve sıradaki döküm alanına yürür.
Tünel · Alt Sistemler
Rijit gövdeden lazer kılavuzlamaya, robotik pompa arayüzünden vibratör sistemine — arabayı oluşturan tüm alt sistemler ve donanımlar.
Ağır yük çelik kutu profil ve HEB kirişlerden kaynaklı monolitik portal iskelet; taze betonun hidrostatik basıncını ve tünel zemin reaksiyonlarını sıfır esnemeyle karşılar. 6.1–12.1 m blok uzunluğunda, ±2 mm konum doğruluğuyla imal edilir.
Tavan kemeri ve yan kanatları tünel kurpuna göre milimetrik açıp kapatan, entegre deplasman cetvelli çift etkili silindir grubu (Ø160 mm / 400 mm strok kaldırma, Ø90 mm / 730 mm strok yanal açma) ve pilotlu çekvalfli hidrolik kilit sistemi.
Tünel zemin rayları üzerinde arabayı 42 kN çekiş gücüyle, 0–6 m/dk ayarlanabilir hızda ve ±%6 tünel eğimine kadar uyumlu şekilde bir sonraki anroşmana sarsıntısız taşıyan senkron elektrikli dişli motorlar ve hidrolik park freni.
Kabuk boyunca yerleştirilen, araba başına 24 adede kadar 500×450 mm ebadında sızdırmaz hidrolik sürgülü döküm penceresi ve 5 inç flanşlı tepe enjeksiyon portları; beton seviyesine göre kademeli dolarak tepe noktasında hava cebi kalmasını önler.
Tünel nirengi hattına göre 360° lazer tarama yaparak kalıp kabuğunu kurp ve eğim koordinatlarına ±2 mm toleransla oturtan, hidrolik kilitlenmeyi teyit eden ve sonuçları CAD/BIM ortamına raporlayan optik ünite.
Siemens S7-1500 PLC, 18–21 MPa oransal hidrolik güç ünitesi ve dokunmatik HMI panel; otomatik yürüme, kurulum, döküm izleme ve söküm reçetelerini tek merkezden yönetir.
Kalıp arabasının ön konsoluna entegre edilen, harici mobil beton pompası ve robotik püskürtme bomlarıyla Profinet/CANopen üzerinden tam haberleşen; 80–120 m³/saat pompa debisini tak-çalıştır entegrasyonla dengeleyen arayüz.
Kalıp çelik sacına gömme diyaframlı, 0–200 kPa ölçüm aralığında ±%0.25 FS hassasiyetle çalışan basınç sensörleri; taze betonun hidrostatik yükselme hızını anlık okuyarak eşik aşımında pompayı otomatik durdurur.
Kalıp kabuk karkasına stratejik monte edilmiş, 6.000–9.000 devir/dakika ve 12 kN santrifüj kuvvetinde çalışan elektrikli/pnömatik vibratörler; PLC kademe reçetesine göre otomatik devreye girerek peteklenmesiz, monolitik yüzey sağlar.

Bölüm 2 · Dikey Şaft Kaplaması
Kendinden Tırmanan Hidrolik Dikey Şaft Kalıbı
Derin havalandırma, basınç ve servis şaftlarında vinç veya kule ihtiyacını tamamen ortadan kaldıran; hidrolik tırmanma silindirleri ve yük taşıyıcı ankraj mahmuzlarıyla kendi kendine yükselen, radyal açılır-kapanır silindirik kalıp sistemi.
1–6 m ring yüksekliklerinde kesintisiz veya adımlı döküm sunar. Dahili kompakt hidrolik güç ünitesi ve çok kademeli çalışma güvertesiyle donatılmıştır. Erken mukavemet sensörleri stripping onayını verdiğinde hidrolik mafsallar kabuğu radyal olarak içeri büzer (100–150 mm) ve sistem bir sonraki ringe otomatik tırmanarak kilitlenir. Lazer şakül ±3 mm düşeylik doğruluğu sağlar.
Şaft · Alt Sistemler
Yapısal kabuktan düşeylik kılavuzuna, maturity sensöründen güç ünitesine — kalıbı oluşturan tüm alt sistemler ve donanımlar.
S355JR çelikten hassas dairesel bükülmüş, dikey şaft kesitine tam oturan (Ø4.0–14.0 m çap aralığı, 1.0–6.0 m ring yüksekliği), taze beton hidrostatik basıncına karşı yüksek rijitlikte tek parça monolitik çelik karkas.
Priz sonrasında hidrolik kollarla kalıp çapını 100–150 mm içeri büzerek, 6–10 dakikada ve yüzeyde hasar bırakmadan sertleşmiş betondan ayıran iç mafsal ve hidrolik gergi mekanizması.
Önceki dökümün ankraj koniklerine kilitlenen, kalıbı ve çalışma platformlarını vinç desteği olmadan 120 ton kaldırma kapasitesiyle, 4×300 kN veya 6×250 kN silindir itme gücüyle 12–18 m/saat hızında ve otomatik yerçekimi mandalıyla kilitlenerek yukarı taşıyan hidrolik tırmanma silindirleri.
Kalıp gövdesiyle birlikte tırmanan, EN 12811 standardına uygun 5 kN/m² taşıma kapasiteli 2–4 katlı kapalı çelik platform; ring donatı bağlama, beton izleme ve mahmuz sökümünü operatörler için emniyetli kılar.
Şaft ağzından zemin merkezine gönderilen, Class 3R lazer ile ±3 mm/100 m hassasiyetli sürekli kılavuz demeti; kalıbın dikey eksenden sapmasını milimetrik okur ve tırmanma silindirlerine anlık kompanzasyon verir.
Betonun silindirik kesite simetrik akmasını sağlayan 6–12 nozullu, 100 m³/saat debili, oransal vana ayarlı radyal dağıtım halkası ile platforma entegre IP66 korumalı kompakt elektro-hidrolik güç ünitesi.
Kalıp yüzeyine entegre kablosuz beton olgunluk sensörleri; hidratasyon ısısı eğrisini ASTM C1074'e göre her 5 dakikada bir hesaplayarak betonun ~3.5 MPa söküm mukavemetine ulaştığı anı PLC'ye otomatik bildirir.
Şaft çalışma platformuna entegre, neme ve basınca karşı IP66 korumalı, 18.5 kW + 4 kW yardımcı motor gücünde ve 21 MPa basınçlı hidrolik güç paketi; oransal valf bloğu ve kablosuz endüstriyel radyo frekans kumandayla tırmanma sürecini yönetir.
Kontrol & Kayıt
Tünelde de şaftta da kalıbı yöneten PLC, basınç, lazer ve olgunluk telemetrisi ortaktır.
PLC reçetesiyle kalıp ilerler, kendini kurar, dökümü izler ve kür sonrası otomatik kapanıp sıradaki bloğa geçer.
Kalıp kabuğundaki piezorezistif sensörler hidrostatik yükselişi anlık takip eder; aşırı basınçta beton akışını otomatik kısar.
Tünelde kurp eksenine ±2 mm, şaftta lazer şakül ile ±3 mm hassasiyetle kalıbın kendi kendini kurması sağlanır.
Beton hidratasyon ısısı ve priz süresi analiz edilir; güvenli erken mukavemete (3.5 MPa) ulaşıldığında otomatik söküm izni verilir.
Görsel Vitrin
Tünel nihai kaplama kalıpları, kendinden tırmanan hidrolik şaft sistemleri ve yer altı saha operasyonları.



Sık Sorulanlar
Ürün seçiminden otomasyon kapsamına, hassasiyetten anahtar teslim kapsama kadar projelendirme aşamasında en sık gelen sekiz soru.
Sorular & Cevaplar